Nana Patekar Biography: ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ। ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਨਾਮ ਖੱਟਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ‘ਚ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਨਾਨਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪਾਟੇਕਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ, 1951 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁਰੂਦ-ਜੰਜੀਰਾ ‘ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦਿਨਕਰ ਪਾਟੇਕਰ, ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਪੇਂਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੰਜਨਾਬਾਈ ਪਾਟੇਕਰ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ‘ਚ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੁਆਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੀਲਕੰਤੀ ਪਾਟੇਕਰ, ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਅਤੇ ਨੀਲਕੰਤੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਲਹਾਰ ਪਾਟੇਕਰ, ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਥੀਏਟਰ ‘ਚ ਦਿਲਚਸਮੀ
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਰ ਜੇਜੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ‘ਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਅਵਿਸ਼ਕਰ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੇ ਨਾਟਕ “ਪਹਿਜੇ ਜਾਤੀਚੇ” ਅਤੇ ਜੈਵੰਤ ਦਲਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਨਾਟਕ “ਪੁਰਸ਼” ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਅਨੁਭਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ‘ਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਵਾਦ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਸਰਸ ਤੱਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ “ਪਰਿੰਦਾ,” “ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ,” “ਅਗਨੀਸਾਕਸ਼ੀ,” “ਖਾਮੋਸ਼ੀ: ਦ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ,” “ਅਬ ਤੱਕ ਛੱਪਨ,” ਅਤੇ “ਵੈਲਕਮ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ 1978 ਦੀ ਫਿਲਮ “ਗਮਨ” ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ‘ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ‘ਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਦੀ 1988 ਦੀ ਫਿਲਮ “ਸਲਾਮ ਬੰਬੇ!” ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1989 ਦੀ “ਪਰਿੰਦਾ” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ‘ਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ‘ਚ ਇੱਕ ਗੈਂਗਸਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ‘ਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚ “ਅੰਕੁਸ਼,” “ਪ੍ਰਤੀਘਾਤ,” “ਪ੍ਰਹਾਰ,” “ਤਿਰੰਗਾ,” “ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ,” “ਅਗਨੀਸਾਕਸ਼ੀ,” “ਖਾਮੋਸ਼ੀ: ਦ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ,” “ਅਬ ਤੱਕ ਛੱਪਨ,” “ਅਪਹਾਰਨ,” “ਰਾਜਨੀਤੀ,” “ਵੈਲਕਮ,” ਅਤੇ “ਵੈਲਕਮ ਬੈਕ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।
“ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ” ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
1994 ‘ਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ” ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ “ਪਰਿੰਦਾ” ਅਤੇ ਬਾਅਦ ‘ਚ “ਅਗਨੀਸਾਕਸ਼ੀ” ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਚਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਮਰਾਠੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਨੇਮਾ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2013 ‘ਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਵਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ, ਅਤੇ 2025 ‘ਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲੀਆ ਫਿਲਮ, “ਸੂਬੇਦਾਰ”, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਿਲਮ ਸੀ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ‘ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਪ੍ਰਹਾਰ: ਦ ਫਾਈਨਲ ਅਟੈਕ” ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਫਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਸੀ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1990 ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਫੌਜ ‘ਚ ਆਨਰੇਰੀ ਕੈਪਟਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮਰਾਠਾ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ‘ਚ ਆਨਰੇਰੀ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
Read More: Fauja Singh: ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਦੌੜਾਕ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
