ਮੇਰਠ, 11 ਅਗਸਤ, 2026: ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਟੀਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਡਮੈਪ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਮੋਢੇ ਭਗਵੇਂ ਚੋਲੇ ‘ਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਬਾਂਸ ਦੇ ਕਾਵੜ, “ਬੋਲ ਬਮ” ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੈਲਾਬ… ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਸੂਚਕ ਹਨ।
ਵਾਰਾਣਸੀ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ, ਮਥੁਰਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੰਵਰ ਯਾਤਰਾ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੀਏ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਗਿਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ 2024 ਦੀ ਖੋਜ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2017 ਤੋਂ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਵੜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਟਲਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ, ਆਵਾਜਾਈ, ਤੰਬੂਆਂ, ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ, ਵਪਾਰਕ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਾਉਣ ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਇਸ ਮੌਸਮ ‘ਚ ਰੇਨਕੋਟ ਅਤੇ ਚੱਪਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ, ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇਹ ਆਮਦ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਜੀਵੰਤਤਾ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵੇਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ, ਤੌਲੀਏ ਅਤੇ ਵਾਟਰਪ੍ਰੂਫ਼ ਮੋਬਾਈਲ ਕਵਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਅੱਸੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਂਵੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸਟੀਲ ਦੇ ਕਲਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਢਾਬਾ ਅਤੇ ਕੇਟਰਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਕਾਮੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਢਾਬਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਛੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸੈਕਟਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਹਰਿਦੁਆਰ ਰੂਟ ‘ਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਡਿਪੂ ਤੋਂ ਸੱਠ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਬੱਸਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਅਸੁਵਿਧਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਰੰਟ-ਲਾਈਨ ਵਰਕਰ ਤੱਕ ਹਰ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੂਖਮ-ਯੋਜਨਾ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਸਥਾਈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਵੜ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਮੀਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ, ਫੂਡ ਆਊਟਲੈਟਾਂ ‘ਤੇ ਫੂਡ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡੀਜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਸੁਚਾਰੂ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਕਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਕਾਂਵਰ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਸਮਾਗਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਡਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ “ਵਿਜ਼ਿਟ ਮਾਈ ਸਟੇਟ” ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੁਗਮ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਯੁੱਧਿਆ, ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਿਆ, ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆਚਲ ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਵੀਕੈਂਡ ਯਾਤਰਾ ਪੈਕੇਜਾਂ ‘ਚ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ-ਡਾਲਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਵਰਗੇ ਸਮਾਗਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਜਨਤਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ।
ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ, ਢਾਬਾ ਮਾਲਕਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਇਹ ਮਾਡਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੂਖਮ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਗਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
Read More:ਗੋਰਖਪੁਰ ‘ਚ ਸੀਐਮ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਨੇ MP ਰਵੀ ਕਿਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਤੰਜ ਕੱਸਿਆ
