ਪਟਨਾ, 19 ਸਤੰਬਰ 2026: ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਾਨਯੋਗ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਹਾਰ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਸੂਬੇ ਦੇ 29 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ 29 ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ, ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਟਰਾਂਗ ਰੂਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹330 ਕਰੋੜ 7 ਲੱਖ 13 ਹਜ਼ਾਰ 343 ਰੁਪਏ (₹330.07 ਕਰੋੜ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਵੇਗੀ। ਸਮਰੱਥ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਸਬੰਧ ‘ਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮਿਹਿਰ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 27 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ 29 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਚਾਰ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ (G+3) ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ ਅਤੇ ਸਟਰਾਂਗ ਰੂਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ ਲਈ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 1.5 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਿਹਾਰ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਤਿਆਗਰਾਜਨ ਐਸ.ਐਮ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਵਰਤਮਾਨ ‘ਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਬਿਹਾਰ ਸਟਾਫ ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਬਿਹਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਬਿਹਾਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ‘ਚ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ/ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗੀ।
ਹਾਲੀਆ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ‘ਚ ਵਾਧੂ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ‘ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ-ਕਮ-ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਲਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ‘ਚ ਮੱਦਦ ਕਰੇਗੀ।
4,000 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰਿਹਾਇਸ਼
ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 4,000 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰੀਆਂ ਲਈ ਬਾਰਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਕੈਨਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
9 ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ‘ਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਬਿਹਾਰ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਬੇ ਦੇ 9 ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਇਮਾਰਤਾਂ-ਕਮ-ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ, ਗੈਰ-ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮੁਫ਼ਤ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਾਕੀ 29 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ 29 ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਇਮਾਰਤਾਂ-ਕਮ-ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਸਕੂਲਾਂ ‘ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
ਪਟਨਾ ਦਾ ਬਾਪੂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੰਪਲੈਕਸ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਟਨਾ ‘ਚ ਬਾਪੂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਕੁਮਹਰਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2023 ‘ਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੰਜ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਪੂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੰਪਲੈਕਸ ‘ਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 16,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 3,500 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ‘ਚ ਸੀਸੀਟੀਵੀ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ ਵੀ ਹਨ।
ਬਾਪੂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ, ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ 29 ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਇਮਾਰਤਾਂ-ਕਮ-ਸਟ੍ਰਾਂਗ ਰੂਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ‘ਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 4,000 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰੀਆਂ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੇਂਦਰ, 24×7 ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਟੋਰੇਜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰੇਗਾ।
ਸਟਰਾਂਗ ਰੂਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗੁਪਤ ਸਮੱਗਰੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ 29 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਟਰਾਂਗ ਰੂਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗੁਪਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕਰਨਗੇ। ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੋਣ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ‘ਚ ਮੱਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਮਾਰਤਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਣਗੀਆਂ
ਇਹ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਯੰਤਰਾਂ, ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 24×7 ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਲਾਭਦਾਇਕ
ਜਿਸ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਾਲ-ਕਮ-ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਬੰਧਤ ਸਕੂਲ/ਕਾਲਜ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੀਆਂ।
