ਵਿਦੇਸ਼, 07 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ‘ਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅੱਜ ਸਟਾਕਹੋਮ ‘ਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੋ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੇਂਸੋ ਸੋਈ (Kenso Soai) ਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ‘ਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਅਸਮਿਤ ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ‘ਚ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ (non-linear effects) ਅਤੇ ਆਟੋਕੈਟਾਲਿਸਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੈਨਰੀ ਕਾਗਨ ਨੇ ਕੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ?
ਹੈਨਰੀ ਕਾਗਨ ਨੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਖੋਜਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ‘ਚ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ‘ਚ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਮਿਰਰ ਈਮੇਜ’ ਯਾਨੀ ਦਰਪਣ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਾਲੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਧੂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ, ਸੁਆਦ, ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ।
ਕੇਂਸੋ ਸੋਈ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ?
ਕੇਂਸੋ ਸੋਈ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ‘ਚ ਦੋ ਸੰਭਾਵਿਤ ‘ਮਿਰਰ ਈਮੇਜ’ (ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਚਿੱਤਰਾਂ) ‘ਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੀ ਉਦਾਹਰਣ ਕੁਦਰਤ ‘ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ “ਸੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਨਰੀ ਕਾਗਨ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਨਸੋ ਸੋਈ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਅਸਮਿਤ ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ‘ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
Read More: Nobel Prize 2026: ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
