ਸਪੋਰਟਸ, 05 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 2026: 2026 ਦਾ ਮੈਡੀਸਨ ‘ਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਪੀਟਰ ਹੇਗੇਮੈਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਨਾਗੇਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਰਲ ਡੀਸੇਰੋਥ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਤੰਤੂ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਤੰਤੂ ਸੈੱਲ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਆਪਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੁਣ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਖੋਜ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਚ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਖੋਜ
2026 ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ‘ਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਪੀਟਰ ਹੇਗੇਮੈਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਨਾਗੇਲ ਨੇ ਚੈਨਲਰਹੋਡੋਪਸਿਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਲੈਮਾਈਡੋਮੋਨਾਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ-ਕੋਸ਼ੀਕਾ ਐਲਗੀ ‘ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੇਗੇਮੈਨ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਐਲਗੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਤੈਰ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ‘ਚ ਹੇਗੇਮੈਨ ਅਤੇ ਨਾਗੇਲ ਨੇ ਐਲਗੀ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਚੈਨਲਰੋਡੋਪਸਿਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
ਜਦੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ‘ਤੇ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ‘ਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣ ਫਿਰ ਸੈੱਲ ‘ਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਸਿਗਨਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ‘ਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਸੈੱਲਾਂ ‘ਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੈੱਲ ਜਿੱਥੇ ਚੈਨਲਰੋਡੋਪਸਿਨ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਿਆ।
Read More: ਯੂਪੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ 8 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ
