ਹਰਿਆਣਾ, 31 ਅਗਸਤ 2026: ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਸਮਰਿੱਧੀ’ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਂ-ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ) ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਣੇਪੇ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ‘ਸਮਰਿੱਧੀ’ ਪੋਰਟਲ, ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ, ਅਤੇ 102 ਜੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਸਿਹਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੈਫਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
ਹਰੇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਈਡੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰੇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ “ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ” ਆਈਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੀ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ‘ਚ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ‘ਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ “ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਈਡੀ” ਰਾਹੀਂ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ।
ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ
“ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ” ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਏਐਨਐਮ, ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਟੈਸਟਾਂ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਣੇਪੇ, ਫਾਲੋ-ਅਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਮ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧੇਰੇ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹਾਇਤਾ 102 ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਰਾਹੀਂ
ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ “102 ਜੱਚਾ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਸਿਹਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ” ਰਾਜ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਰਸਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਲਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਢੁਕਵੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ “ਸਮ੍ਰਿਧੀ” ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਰੈਫਰਲ ਕਰਨਾ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। “ਸਮ੍ਰਿਧੀ” ਰਾਹੀਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਢੁਕਵੀਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਜਣੇਪੇ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਛੇ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਦੋ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸੂਬੇ ਭਰ ‘ਚ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡੇਟਾ, ਅਲਰਟ, ਰੈਫਰਲ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗਾ। ਨਰਸਿੰਗ ਸਟਾਫ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਪੋਰਟਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਨਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਈਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ “ਹਰੇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪਹੁੰਚ” ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ” ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹਰਿਆਣਾ ‘ਚ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੈਫਰਲ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਜਣੇਪੇ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਮਰਿੱਧੀ” ਹਰੇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਇੱਕ “ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਲ” ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਣੇਪੇ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵੀ ਜੋਖਮ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ।
Read More: ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ: ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ
