ਲਖਨਊ, 24 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ‘ਮਿਸ਼ਨ ਕਰਮਯੋਗੀ’ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ‘ਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਕੈਡਮੀ (RUPAAM) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ‘ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਮਿਸ਼ਨ’ (Capacity Building Commission) ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ‘ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ’ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ‘ਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ, RUPAAM ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਐਮ. ਦੇਵਰਾਜ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
‘ਮਿਸ਼ਨ ਕਰਮਯੋਗੀ’ ਤਹਿਤ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤਰਜੀਹ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਲਈ ‘iGOT ਕਰਮਯੋਗੀ’ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 19.23 ਲੱਖ ਉਪਭੋਗਤਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 99 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ‘ਉੱਨਤੀ’ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ 350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਾਜ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਵਿਭਾਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ‘ਚ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਏ’ ਅਧੀਨ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲਬੂਤੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਡੀਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਰਾਜੀਵ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਡੀਆਈਜੀ ਦੇਵ ਰੰਜਨ ਵਰਮਾ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਚ ਦੂਜਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਵਿਭਾਗ ‘ਚ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਰਸ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਪਾਰਥ ਸਾਰਥੀ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ) ਮੋਨਿਕਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਬੀ’ ‘ਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਅਮਿਤ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਚ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਆਲੋਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਰਫੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਸੀ’ ਅਧੀਨ, ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੁਧਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਸਾਗਰ ਨੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਕੱਤਰ ਭੂਪੇਂਦਰ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੁਧਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਉੱਨਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੂਚਕਾਂਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫਰੇਮਵਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉੱਨਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ‘ਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿਯਮਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਸੂਚਕਾਂਕ ਤਿੰਨ ਸੂਚਕਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ-ਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫਰੇਮਵਰਕ
ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫਰੇਮਵਰਕ (NCDF) ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਰਮਯੋਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਫਰੇਮਵਰਕ ਅਤੇ ਕਰਮਯੋਗੀ ਯੋਗਤਾ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਨੌਕਰੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਰਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਚਾਰ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਬੁਨਿਆਦੀ, ਮੁਹਾਰਤ, ਉੱਨਤ ਅਤੇ ਮਾਹਰ। ਇਹ ਪੱਧਰ ਰਣਨੀਤਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ। ਉਦੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ
ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਅਨੁਭਵ, ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ (MoUs) ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ
