ਹਰਿਆਣਾ, 12 ਅਗਸਤ 2026: ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਯੂਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਇਲਾਜ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਸਗੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਆਯੂਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (ਆਯੂਰਵੇਦ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ) ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ‘ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ “ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਮਹੀਨਾ/ਸੇਵਾ ਪੰਦਰਵਾੜਾ” ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਆਯੂਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸੂਬੇ ਭਰ ‘ਚ ਲਗਭਗ 1,771 ਆਯੂਸ਼ ਸਿਹਤ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ, ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 10,900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵੇਰਵੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰਾਂ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।
ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਸਪਤਾਲ (ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਭਿਵਾਨੀ ‘ਚ 25 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ ਦੇ ਇਮਲੋਟਾ ਪਿੰਡ ‘ਚ 10 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਰਨੌਲ ‘ਚ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ) ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਹੋਲ, ਪਲਵਲ ‘ਚ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਚਾਂਦਪੁਰਾ, ਅੰਬਾਲਾ ‘ਚ ਇੱਕ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਯੁਸ਼ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ‘ਚ ਛੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ (ਕੈਥਲ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਪਾਣੀਪਤ, ਰੋਹਤਕ, ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ‘ਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ) ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਪੰਚਕਰਮਾ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਛੇ ਪੰਚਕਰਮਾ ਕੇਂਦਰ (ਅੰਬਾਲਾ ‘ਚ ਦੋ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਕਰਨਾਲ ਅਤੇ ਝੱਜਰ ‘ਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ) ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ 21 ਪੰਚਕਰਮਾ ਕੇਂਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੂਬੇ ਭਰ ‘ਚ 515 ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ, 16 ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ 24 ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਚਕੂਲਾ ‘ਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਯੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਖੇਤਰੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ‘ਚ 21 ਆਯੂਸ਼ ਵਿੰਗ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰਾਂ (CHCs) ਵਿਖੇ 102 ਆਯੂਸ਼ IPDs, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰਾਂ (PHCs) ਵਿਖੇ 106 ਆਯੂਸ਼ OPDs ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ‘ਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਯੂਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਆਯੂਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਕਾਲਜ ਅਤੇ 12 ਨਿੱਜੀ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਕਾਲਜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਯੁਰਵੈਦ, ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Read More: ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ IAS ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਲੀਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ
