ਪੰਜਾਬ, 02 ਮਾਰਚ, 2026: ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਭਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕਾਂ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ 40 ਉੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐਮ.ਜੀ.ਸੀ.ਪੀ.ਏ.), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਰੈਜੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਨੀਓਰਸ਼ਿਪ ਬੂਟਕੈਂਪ ਕਰਵਾਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਲੜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਕਾਸ, ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ।
‘ਆਪ’ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 322 ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਅਤੇ 91 ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕਾਂ ‘ਚ ਉੱਦਮਤਾ ਮਾਨਸਿਕਤਾ/ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ 137 ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਅਤੇ 26 ਸਰਕਾਰੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਸਗੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਪਾਰਕ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ।
ਪੰਜਾਬ ਭਰ ‘ਚ 36,139 ਵਿਦਿਆਰਥੀ (28,967 ITIs ਤੋਂ ਅਤੇ 7,172 ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਤੋਂ) ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਬੂਟਕੈਂਪ ਲਈ ਚਾਲੀ ਅਸਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਚੂਨ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਈ-ਕਾਮਰਸ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬੂਟਕੈਂਪ ਲਈ ਚੁਣੇ 40 ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀਆਂ (20 ਸਰਕਾਰੀ ITIs ਅਤੇ 20 ਸਰਕਾਰੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕਾਂ ਤੋਂ) ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਹੋਣ, ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਵਪਾਰਕ ਵਿਚਾਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਗਾਹਕ ਪਹੁੰਚ ਯਤਨਾਂ, ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਵਿਕਾਸ, ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਭਾਗੀਦਾਰ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੱਕ; ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਰੂਪਨਗਰ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਤੱਕ।
ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਉੱਦਮ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪੜਾਅ ‘ਚ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ-ਅਧਾਰਤ ਉੱਦਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ₹5,000 ਤੋਂ ₹12,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਐਂਟਰੀ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਸ਼ਰੂਮ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ., ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀ, ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਸਕਿਨਕੇਅਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਹਰਬਲ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. (ਮਹਿਲਾ), ਐਸ.ਏ.ਐਸ. ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਸਮੈਟੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ, ਇੱਕ ਨੇਲ ਸਟੂਡੀਓ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ., ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ, ਜਸਟਡਾਇਲ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਏ.ਸੀ. ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਸੇਵਾ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਉੱਦਮਾਂ ‘ਚ ਔਨਲਾਈਨ ਟਿਊਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਚੂਨ, ਟੇਲਰਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਹ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਬੂਟਕੈਂਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਡਲ ਕੈਨਵਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਗਾਹਕ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਮਾਲੀਆ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮਾਰਕੀਟ ਐਂਟਰੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਗਾਹਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ (ਬਰੋਸ਼ਰ/ਪਿਚ ਡੈੱਕ) ਸਿਰਜਣਾ, ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਅੰਤ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਦਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਦਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਫੀਡਬੈਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਬੂਟਕੈਂਪ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਸ ‘ਚ ਉੱਦਮਤਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਉੱਦਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ, ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਸੂਝਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ‘ਚ ਸੀਐਸ ਸਾਫਟ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਇਨਫੋਟੈਕ ਤੋਂ ਛੋਟੂ ਸ਼ਰਮਾ, ਵਿਜ਼ਨ ਏਆਈ ਤੋਂ ਪੁਨੀਤ ਜਿੰਦਲ, ਡਿਜ਼ੀਵਾਹ ਤੋਂ ਬਿਪਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨੈਚਕਿਨ ਤੋਂ ਮਨਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਅਤੇ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਚ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੁਣ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ, ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।
Read More: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ 2027 ‘ਚ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਦੇਣਗੇ 100 ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ: CM ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ
