8 ਜੁਲਾਈ 2026: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ E20 ਪੈਟਰੋਲ (petrol) ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਟੋ ਉਦਯੋਗ ਹੁਣ E25, E30, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ E85 ਵਰਗੇ ਉੱਚ-ਈਥੇਨੌਲ ਬਾਲਣਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ E25 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੱਖਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਚ-ਈਥੇਨੌਲ ਬਾਲਣ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
E20 ਇੱਥੇ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਨੇ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਰੋਡਮੈਪ ਇੱਥੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ E25, E27, E30, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, E85 ਵਰਗੇ ਉੱਚ-ਈਥੇਨੌਲ ਬਾਲਣਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਇਲ, ਤਕਨੀਕੀ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਟੈਸਟਿੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, E20 ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਈਥੇਨੌਲ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੇ ਬਾਲਣ ਭਾਰਤੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਹਨ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਕਿਉਂ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ?
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਹਨ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਹਨ E10 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਾਹਨ E20 ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣ E20 ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਊਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਈਲੇਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਵੇਂ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ E20 ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨ ਹਨ ਜੋ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਈਥਾਨੌਲ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
E25 ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ E25 ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾ – ਮਾਈਲੇਜ। ਈਥਾਨੌਲ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਮਾਈਲੇਜ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਊਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜਾ – ਵਾਹਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਈਥਾਨੌਲ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਹੋਜ਼ਾਂ, ਸੀਲਾਂ, ਓ-ਰਿੰਗਾਂ, ਫਿਊਲ ਪੰਪਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ARAI ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਲੀਆ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ E10 ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਬੜ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਗਈ।
ਤੀਜਾ – ਬਜਟ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਉੱਚ-ਈਥਾਨੌਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਈਥਾਨੌਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਕਲਪ ਹੋਣਗੇ?
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਟੋ ਉਦਯੋਗ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕੋ ਈਥਾਨੌਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਾਹਨ E20 ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ E20 ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, E25 ਜਾਂ ਉੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰੇਡ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਯੋਜਨਾ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, E25 ‘ਤੇ ਕੰਮ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। E22, E25, E27, ਅਤੇ E30 ਵਰਗੇ ਈਂਧਨਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਇਲ, ਇੰਜਣ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਈਥਾਨੌਲ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਏਗਾ। E20 ਨੂੰ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ E25, E30, ਅਤੇ E85 ਵੱਲ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਕਾਰ ਵਾਹਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਇੰਜਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
E25 ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹਰਦੀਪ ਪੁਰੀ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ E25 ਨੂੰ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
Read More: ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਪੈਟਰੋਲ ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ 3 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਮਹਿੰਗਾ
