25 ਅਗਸਤ 2026: ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜਾਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਜਨਗਣਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ “ਪਛੜੇ ਵਰਗ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਓਬੀਸੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਾਤ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਹੇਠ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਛੜੇ, ਬਹੁਤ ਪਛੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਡ੍ਰੌਪ-ਡਾਉਨ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਤੀ ਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਜਾਤੀ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕੋ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਛੜੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਛੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਡ੍ਰੌਪ-ਡਾਉਨ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਤੀ ਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਜਾਤੀ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
Read More: ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ PM ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਕੇ ਰੱਖੀ ਇਹ ਮੰਗ
