10 ਜੂਨ 2026: ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ (monsoon season) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਖੜਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਬੀਬੀਐਮਬੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀਬੀਐਮਬੀ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਖੜਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇਸ ਸਮੇਂ 1,578 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹੁਣ, ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ:
1. ਬੀਬੀਐਮਬੀ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੋਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਝੋਨੇ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 1,578.07 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 21.47 ਫੁੱਟ ਵੱਧ ਹੈ।
2. ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਭੰਡਾਰ (ਗੋਵਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ) ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
3. ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ, ਜੇਕਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਪਾਣੀ ਛੱਡਣਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੈ।
ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਬੀਬੀਐਮਬੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਡੈਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕੋਟਾ (ਸਾਲਾਨਾ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ) ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਜਾਂ ਹਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਚੱਕਰ) ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਲਈ ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ ਫੁੱਟ (ਐਮਏਐਫ) ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 5.512 ਐਮਏਐਫ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ 2.987 ਐਮਏਐਫ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ 3.318 ਐਮਏਐਫ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ 21 ਮਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 20 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1987 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ
ਪੰਜਾਬ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1987 ਵਿੱਚ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 23 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
Read More:
