ਪਟਨਾ, 21 ਅਗਸਤ 2026: ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਨਵੀਨਤਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ‘ਚ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ConveGenius.AI ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ (MoU) ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ AI-ਸਮਰੱਥ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ‘ਚ AI-ਅਧਾਰਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਉਤਪਾਦਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਸ਼ਕਤ, ਨਵੀਨਤਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਏਆਈ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ‘ਚ ਨਿਵੇਸ਼, ਉੱਚ-ਹੁਨਰਮੰਦ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹਨ।
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ConveGenius.AI ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀ ਏਆਈ-ਮੂਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਏਆਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਏਆਈ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ‘ਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਬੰਧ ਹਨ। ConveGenius.AI ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਆਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਏਜੰਟ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਟਸਐਪ, ਆਈਵੀਆਰ, ਵੈੱਬ ਅਤੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ, ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਏਆਈ ਨਵੀਨਤਾ, ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੈਨਾਤੀ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਧੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਚ-ਹੁਨਰਮੰਦ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ConveGenius.AI ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ B-ONT (ਬਿਹਾਰ ਓਨਟੋਲੋਜੀ) ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ‘ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਓਨਟੋਲੋਜੀਕਲ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫ ਰਾਜ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ AI ਏਜੰਟ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ‘ਚ ਬਿਹਤਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ AI-ਸਮਰੱਥ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਤੱਕ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਮਿਆਂ, ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ AI ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਅਪਸਕਿਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ConveGenius.AI ਨੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ₹100 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਐਂਕਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ AI-ਅਧਾਰਤ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ AI ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਮਓਯੂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਏਆਈ ਸਿਸਟਮ, ਡੇਟਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਏਆਈ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਏਆਈ ਨਵੀਨਤਾ, ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਚ-ਹੁਨਰਮੰਦ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।
ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ (ਐਮਓਯੂ) ‘ਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਡਿਪਟੀ ਸਕੱਤਰ ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਨਿਆਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕਨਵੇਜੀਨੀਅਸ.ਏਆਈ ਵੱਲੋਂ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀਈਓ) ਜੈਰਾਜ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।
ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਏਆਈ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਸ਼ਕਤ, ਨਵੀਨਤਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਨਵੇਜੀਨੀਅਸ.ਏਆਈ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਐਮਓਯੂ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਗਵਾਈ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ‘ਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
Read More: ਨਵੀਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ‘ਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਹੁਲਾਰਾ: ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਯਾਦਵ
