ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 30 ਜੁਲਾਈ, 2026: ਨਕਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਡਰੱਗਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (FDA) ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਨਕਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 16 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, FDA ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 12 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਨਕਲੀ ਡਰੱਗ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 70 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਨਕਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਹਾਤਿਆਂ ਤੋਂ 323 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਸੁਮਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਵਿਤਰਕਾਂ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਡਰੱਗਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940 ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਟੇਟ ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਿਪਨ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਫੀਆ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਤੁਰੰਤ ਨਿਰੀਖਣ, ਤੀਬਰ ਨਮੂਨਾ ਲੈਣ, ਤਾਲਮੇਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਤੁਰੰਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਐਕਟ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।
ਸਤੰਬਰ 2025 ਤੋਂ, ਡਰੱਗਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਅਫਸਰ ਅਮਨਦੀਪ ਚੌਹਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਐਫਡੀਏ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਟੀਮ ਨੇ ਖੁਫੀਆ-ਅਧਾਰਤ ਜਾਂਚਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਨਕਲੀ ਡਰੱਗ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਨਕਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਐਫਡੀਏ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਟੀਕਾ ਰੈਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸੂਚਨਾ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਡੀਐਲਐਫ ਫੇਜ਼-IV ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ-69 ‘ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ₹70 ਲੱਖ ਦੇ ਨਕਲੀ ਮੋਂਜਾਰੋ ਟੀਕੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਵੀ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਮਿਲ ਖਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਰੱਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੋਂਜਾਰੋ ਟੀਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਕਲੀ ਟੈਲਮਾ-ਏਐਮ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਥੋਕ ਸੰਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਸੁਵਰਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਜ਼ੁਬੇਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਕਲੀ/ਮਿਲਾਵਟੀ ਉਤਪਾਦ, ਟੋਫਾਜਕ 5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ।
ਐਫਡੀਏ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਐਫਡੀਏ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਹਾਤੇ ਤੋਂ 323 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਨਕਲੀ ਐਨਾਬੋਲਿਕ ਸਟੀਰੌਇਡ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਟੀਰੌਇਡ ਜਿੰਮ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਸਵੇਰੇ 2:10 ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਹੈੱਡ ਆਨ (ਸੋਮਾਟ੍ਰੋਪਿਨ) ਟੀਕੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੋਸ਼ੀ ਹਰੀਓਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 20 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਭਗੌੜੇ ਦੋਸ਼ੀ ਜਤਿਨ ਖੰਨਾ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਭਗੌੜੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੋਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਨੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940 ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Read More: ਨਾਰਨੌਲ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਲਗਭਗ ₹34.62 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਡਿਸਪੋਜ਼ਲ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ
