29 ਜੁਲਾਈ 2026: ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮਾਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ (monsoon session) ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਬਹਿਸ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਅੱਜ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਗੇ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਾਲਮ ਹੈ। ਗਰੀਬਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਲੀਕ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਾਈਜੈਕ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਯੂਪੀਏ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਮੰਤਰੀ ਕਦੇ ਅਸਤੀਫਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਹੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਦੇ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਆਰਐਸਐਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਐਸਡੀ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਊਟੀ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਰਐਸਐਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਹੈ। ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਆਰਐਸਐਸ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ‘ਉਹ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋਵੇਂ ਹੈ।’ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ – ਅੰਨ੍ਹੇ ਭਗਤ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਘੰਟੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਿੰਗੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਨਾਲ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬੈਂਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਹੰਗਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ‘ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਉਂਦਿਆਂ ਰਿਜੀਜੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਗੈਰ-ਸੰਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਸਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਸਪੀਕਰ ਓਮ ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਸੰਸਦੀ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ‘ਮੂਰਖ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿਆਂਗਾ।” ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੁਚੇਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਖਰਚ ਸਿੱਖਿਆ ਬਜਟ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।”
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਾਰਾ ਢਾਂਚਾ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲਾਗਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਜਟ ਜਿੰਨਾ।”
Read More: ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਸੀਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਲਤ ‘ਚ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ
