ਦੇਸ਼,01 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਭਾਰਤ ‘ਚ ਵਧ ਰਹੇ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਔਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੋਂ UPI ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਤਸਦੀਕ (two-factor authentication) ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ |
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਨ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਪੈਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹਨ ?
ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬੈਂਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਬੈਂਕ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।
ਅੱਜ ਤੋਂ, ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ UPI ਪਿੰਨ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਵਾਰੀ ਪਾਸਵਰਡ (OTP), ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ, ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੰਨ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ: ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੰਨ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦੋਹਰੀ ਤਸਦੀਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ 2FA ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ‘ਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ SMS-ਅਧਾਰਤ ਵਨ-ਟਾਈਮ ਪਾਸਵਰਡ (OTP) ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਧੂ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।
ਭੁਗਤਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪ ‘ਚ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਣਗੇ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ OTP ਐਂਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੈਣ-ਦੇਣ ‘ਚ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Read More: ਮੇਟਾ ਨੂੰ 375 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੇਟਾ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ
