14 ਜੁਲਾਈ 2025: ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ (highcourt) ਨੇ ਬਾਲਗ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਬਾਲਗ ਧੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਮੰਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜ਼ਾਬਤਾ (CrPC) ਦੀ ਧਾਰਾ 125 ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਅਣਵਿਆਹੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਨਾਬਾਲਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ (Physical) ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਾਰਾ 125 CrPC ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ ਜੇਕਰ ਕੇਸ ਇੱਕ ਆਮ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।
ਜਾਣੋ ਹੁਣ ਕੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੇਸ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਦਾਲਤ (court) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਦਾਲਤ ਐਕਟ, 1984 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਣਵਿਆਹੀ ਬਾਲਗ ਧੀ ਧਾਰਾ 125 CrPC ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਵੀ ਮੰਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਸਟਿਸ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ: “ਜੇਕਰ ਅਣਵਿਆਹੀ ਬਾਲਗ ਧੀ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।”
Read More: ਆਸਾਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅੰਤਰਿਮ ਜ਼ਮਾਨਤ, ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਆਉਣਗੇ ਬਾਹਰ
