ਹਰਿਆਣਾ, 16 ਦਸੰਬਰ 2025: ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤੋਗੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਇਲਾਕੇ ‘ਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ। ਬੈਠਕ ‘ਚ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ, ਬਿਜਲੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਧੂੜ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਲਣਾ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੀਤੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬੈਠਕ ‘ਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲ 2025-26 ਲਈ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਪੱਧਰੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਐਨਸੀਆਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਸੋਨੀਪਤ, ਕਰਨਾਲ, ਪਾਣੀਪਤ, ਰੋਹਤਕ ਅਤੇ ਮਾਨੇਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2018-19 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ₹932 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਬਸਿਡੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ‘ਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਇਨ-ਸੀਟੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਪਲਬਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਸਟਮ ਹਾਇਰਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਐਕਸ-ਸੀਟੂ ਵਰਤੋਂ ‘ਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਲੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟਾਂ, ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ‘ਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੱਜਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਅੰਬਾਲਾ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀਪਤ ;ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪ੍ਰੈਸਡ ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ‘ਚ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ;ਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ‘ਚ ਸਥਿਤ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਕੋ-ਫਾਇਰਿੰਗ ‘ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਚਾਲਨ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਛੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਇਓਮਾਸ ਕੋ-ਫਾਇਰਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ‘ਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਫੀਸਦੀ ‘ਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਖੇਦਰ, ਪਾਣੀਪਤ, ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਅਤੇ ਝੱਜਰ ‘ਚ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੀ ਖਪਤ ‘ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੈਰ-ਐਨਸੀਆਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ 20 ਫੀਸਦੀ ਬਾਇਓਮਾਸ ਸਹਿ-ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਬਿਲਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਗਤੀ ਫੜ ਲਈ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਰੀਦ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ BS-III ਅਤੇ BS-IV ਡੀਜ਼ਲ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਐਨਸੀਆਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰੀ ਧੂੜ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਨਸੀਆਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ‘ਚ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਹੌਟਸਪੌਟਾਂ ‘ਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਰੋਡ ਸਵੀਪਰ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਬੰਦੂਕਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਰਾ ਕਵਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ 14 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ‘ਚ ਇਹ ਟੀਚਾ 2028 ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਵੇਂ ਕੂੜੇ-ਤੋਂ-ਈਂਧਨ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ। ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਢਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਲਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਕੰਮਾਂ ‘ਚ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੈਠਕ ‘ਚ ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਕਾਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਡੀਜੀ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਰੀਟਰੋਫਿਟਿੰਗ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਾਸ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
Read More: CM ਨਾਇਬ ਸੈਣੀ ਨੇ ਹਿਸਾਰ ‘ਚ ਵਿਛੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
