ਹਰਿਆਣਾ, 09 ਫਰਵਰੀ 2026: ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਗਣਨਾ 2027 ਲਈ ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਗਣਨਾ ਦੌਰਾਨ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਡਾ. ਸੁਮਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਮਾਲ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਜਨਗਣਨਾ 2027 ਲਈ ਰਾਜ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਗਣਨਾ ਐਕਟ, 1948 ਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਨਗਣਨਾ 2027 ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ‘ਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ: ਪੜਾਅ 1: ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਗਣਨਾ, ਅਤੇ ਪੜਾਅ 2: ਆਬਾਦੀ ਗਣਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ, ਜਨਗਣਨਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪੋਰਟਲ, ਅਤੇ ਸਵੈ-ਗਣਨਾ ਪੋਰਟਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਗਣਨਾ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਨਿਯੁਕਤ ਸਾਰੇ ਜਨਗਣਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ। ਇਹ ਘਰ ਸੂਚੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਨਗਣਨਾ 2027 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡੇਟਾ ‘ਚ ਪਛਾਣ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਇਮਾਰਤ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਜਨਗਣਨਾ ਨੰਬਰ, ਜਨਗਣਨਾ ਘਰ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੰਬਰ। ਜਨਗਣਨਾ ਘਰ ਦੇ ਫਰਸ਼, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ, ਘਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ, ਇਸਦੀ ਭੌਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇਗੀ। ਜਨਗਣਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਗੇ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ‘ਚ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਲਿੰਗ, ਕੀ ਮੁਖੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ‘ਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਐਲਪੀਜੀ ਜਾਂ ਪੀਐਨਜੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਬਾਲਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਬਦਲਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਘਰੇਲੂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਬਾਰੇ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ, ਲੈਪਟਾਪ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਅਤੇ ਟੈਲੀਫੋਨ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਜਾਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਜਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਈਕਲ, ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਮੋਪੇਡ, ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ, ਜੀਪਾਂ, ਜਾਂ ਵੈਨਾਂ ਵਰਗੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘਰ ‘ਚ ਖਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
Read More: ਭਾਰਤ ‘ਚ ਪਹਿਲੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
