ਹਰਿਆਣਾ, 08 ਜਨਵਰੀ 2026: HCS Exam Syllabus: ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਉੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ) ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਿਲੇਬਸ ‘ਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤੋਗੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ‘ਚ ਹੁਣ ਕੁੱਲ 400 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਹੋਣਗੇ। ਪੇਪਰ I (ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼) ‘ਚ ਜਨਰਲ ਸਾਇੰਸ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰਤਮਾਨ ਮਾਮਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭੂਗੋਲ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਸਮਾਜ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰੇਗਾ।
ਪੇਪਰ-II (ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਯੋਗਤਾ ਟੈਸਟ) ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤਰਕ (logical reasoning), ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ, ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ, ਆਮ ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾ, 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ‘ਤੇ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ।
ਮੁੱਖ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਪੇਪਰ ਹੋਣਗੇ, ਹਰੇਕ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅਤੇ 100 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ 600 ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸੋਧ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਪੇਪਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੇਪਰ-I (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਲੇਖ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਦੀ ਸਮਝ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਲਿਖਣਾ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਵਿਆਕਰਣ, ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗਾ। ਪੇਪਰ-II (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖ – ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ) ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ, ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਲਿਖਣਾ, ਗੱਦ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਆਖਿਆ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਅਧਾਰਤ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼-I ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ, ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ, ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼-II ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਧਾਂ, ਸੰਘੀ ਢਾਂਚਾ, ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਸਨ, ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ, ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼-III ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼-IV (ਨੈਤਿਕਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ) ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ‘ਚ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲਾਂ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਹਮਦਰਦੀ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੁੱਧੀ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ‘ਚ ਆਚਰਣ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗਾ।
Read More: PSEB Exam 2025: ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ 8ਵੀਂ, 10ਵੀਂ ਤੇ 12ਵੀਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਡੇਟਸ਼ੀਟ ਜਾਰੀ
