ਗੁਜਰਾਤ, 05 ਜਨਵਰੀ 2026: Somnath Temple News: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ ‘ਚ ਬਣਿਆ ਪਹਿਲਾ ਜਯੋਤਿਰਲਿੰਗ ਮੰਦਿਰ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੌਗ ਪੋਸਟ 1026 ‘ਚ ਸੋਮਨਾਥ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਹਮਲੇ ਦੀ 1000ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੋਮਨਾਥ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਪਰਵ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ, ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1026 ‘ਚ ਸੋਮਨਾਥ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ‘ਤੇ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ ਵਿਖੇ, ਸੋਮਨਾਥ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸੋਮਨਾਥ… ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖੁਦ ਮਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ‘ਤੇ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ ਵਿਖੇ, ਸੋਮਨਾਥ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 12 ਜਯੋਤਿਰਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਅਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਮਨਾਥ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਫਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਭਾਵ, ਸੋਮਨਾਥ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਪੁੰਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹੀ ਸੋਮਨਾਥ, ਜੋ ਕਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਸੀ। ਸਾਲ 2026 ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਹਮਲੇ ਦੀ 1000ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 1026 ‘ਚ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
ਸੋਮਨਾਥ ਹਮਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮੰਦਰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ 1951 ‘ਚ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ‘ਚ ਕਰਵਾਏ ਸਮਾਗਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ, ਸਾਲ 2026 ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ 75ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਵੀ ਹੈ।
ਅਤੀਤ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੂੜ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੁਣ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ ਫੁੱਟਨੋਟ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ ਅਜੇ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਕੱਟੜਤਾ ‘ਚ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਪਰੀਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ‘ਚ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੋਮਨਾਥ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਸੋਮਨਾਥ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ‘ਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ 1,000 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਗਾਥਾ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ‘ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਨ। ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਵਾਰ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਸਾਡੀ ਮਹਾਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ।
ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨੇ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸੋਮਨਾਥ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖੋਹ ਸਕਿਆ। ਸੋਮਨਾਥ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੀ ਆਤਮਾ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੋਮਨਾਥ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਉਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹਾਂ ਜਿਸਨੇ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆਬਾਈ ਹੋਲਕਰ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੋਮਨਾਥ ਵਿਖੇ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਸੋਮਨਾਥ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਦਰਦ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ‘ਚ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਵੀ ਸੋਮਨਾਥ ਗਏ ਸਨ। 1897 ‘ਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ, ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮਨਾਥ ਵਰਗੇ ਮੰਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਦੇਣਗੇ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ।”
ਇਹ ਮੰਦਰ ਸੈਂਕੜੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵੰਤ। ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮੌਤ। ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।”
ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੱਥਾਂ ‘ਚ ਆ ਗਈ। 11 ਮਈ, 1951 ਨੂੰ, ਸੋਮਨਾਥ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ‘ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਬਾਬੂ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ।
Read More: ਦਿੱਲੀ ਦੰਗੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟਵ ਵੱਲੋਂ ਉਮਰ ਖਾਲਿਦ ਤੇ ਸ਼ਰਜੀਲ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ
